Buổi trưa ngồi ăn cơm ở phòng ăn chung, mình có nói chuyện với một bạn trẻ mới tốt nghiệp và vào công ty được mấy tháng. Bạn cũng có tinh thần cầu tiến nên hỏi mình một số câu khá hay. Mình trả lời và cũng thấy thú vị nên note lại để chia sẻ với mọi người.

Nói chuyện với bạn thì mình mới biết hằng năm công ty tuyển khoảng 20 sinh viên mới tốt nghiệp, còn tỷ lệ tuyển nhân sự có kinh nghiệm chiếm đến 98%. Có lẽ vì đây là công ty product nên cần nhiều người đã có kinh nghiệm để phát triển sản phẩm và giảm bớt thời gian đào tạo.

Bạn hỏi: Tỷ lệ tuyển nhân sự có kinh nghiệm cao vậy, thế còn tuyển sinh viên mới tốt nghiệp làm gì?

Mình trả lời: Theo thông tin trên trang tuyển dụng của công ty thì chỉ có tỷ lệ tuyển dụng giữa nhân sự có kinh nghiệm và nhân sự mới ra trường được đề cập, chứ không nêu rõ kỳ vọng hay vai trò của từng nhóm. Dựa trên kinh nghiệm của mình thì công ty nào cũng cần có một lực lượng trẻ gia nhập khi còn ít kinh nghiệm, rồi trong số đó sẽ có những bạn sau này phát triển và thăng tiến lên các vị trí quan trọng. Đồng thời, theo quan điểm của người Nhật thì người chưa có kinh nghiệm sẽ dễ đào tạo và thấm nhuần văn hóa, tư tưởng của công ty hơn, kiểu như một tờ giấy trắng sẽ dễ uốn nắn.

Bạn hỏi: Có phải người có kinh nghiệm sẽ có nhiều ý tưởng hay hơn không?

Mình trả lời: Thật ra cũng đúng một phần. Nếu trước khi AI phát triển mạnh thì đúng là như vậy.

Nhưng trong thời đại AI hiện nay, giá trị của một người có nhiều kinh nghiệm không còn nằm chủ yếu ở việc tự mình đưa ra thật nhiều ý tưởng. Điều quan trọng hơn là hiểu rõ bản chất của vấn đề, xác định đúng hướng giải quyết và biết cách điều hướng AI để tạo ra kết quả (output) chính xác, phù hợp với thực tế dựa trên kinh nghiệm của bản thân. AI có thể hỗ trợ tạo ra rất nhiều phương án, nhưng việc đánh giá, lựa chọn và định hướng đúng vẫn phụ thuộc vào kinh nghiệm của con người.

Đối với một công ty product có sản phẩm đã tồn tại trên thị trường hơn 20 năm thì mục tiêu không chỉ là phát triển thêm khách hàng mới, mà còn phải duy trì được tập khách hàng hiện tại, đảm bảo khả năng cạnh tranh với các đối thủ và giữ vững vị thế trên thị trường.

Ở đây còn là bán cho khách hàng niềm tin, cũng như câu chuyện (story) đi kèm với sản phẩm.

Để đạt được mục tiêu đó, những công việc cần tập trung bao gồm:

・Đảm bảo sản phẩm có đầy đủ các tính năng cần thiết để cạnh tranh với đối thủ.

・Đảm bảo hệ thống đáp ứng được yêu cầu của các khách hàng lớn, bao gồm hiệu năng, khả năng chịu tải (stress test), tính ổn định và độ tin cậy.

・Xử lý nhanh chóng các lỗi phát sinh, phản hồi của khách hàng và các vấn đề trong quá trình vận hành.

Mình cũng nói thêm:

Tương tự trong tuyển dụng, dù là nhân sự có kinh nghiệm hay nhân sự mới ra trường thì bản chất đều là một khoản đầu tư của công ty. Trong cuộc sống cũng như công việc, có người luôn chủ động học hỏi và phát triển bản thân, nhưng cũng có người không có tinh thần cầu tiến. Chỉ dựa vào CV và buổi phỏng vấn thì không thể biết được một người sẽ thể hiện như thế nào khi làm việc thực tế.

Nếu ứng viên phát huy được năng lực và tạo ra giá trị cho công ty thì đó là một tuyển dụng thành công. Ngược lại, nếu kết quả không như kỳ vọng thì đó cũng là một rủi ro mà bất kỳ hoạt động tuyển dụng nào cũng phải chấp nhận, bất kể ứng viên thuộc nhóm có kinh nghiệm hay mới tốt nghiệp.

Và khi bạn đó hỏi về overtime thì mình cũng trả lời như thế này:

Ở góc độ cá nhân cũng vậy, không ai có thể chắc chắn sẽ gắn bó với một công ty trong suốt sự nghiệp. Có thể vài năm sau mỗi người sẽ thay đổi môi trường làm việc. Vì vậy, điều quan trọng là luôn không ngừng học hỏi, trau dồi kỹ năng và nâng cao giá trị bản thân. Khi có đủ năng lực và khả năng thích nghi thì dù làm việc ở bất kỳ môi trường hay công ty nào cũng đều có thể tạo ra giá trị và luôn có cơ hội phát triển.

Ngoài ra, khi còn trẻ mà ở mãi trong một môi trường ổn định, ít áp lực thì cũng chưa hẳn là điều tốt. Trước đây mình cũng phải trải qua những giai đoạn khó khăn, overtime nhiều và áp lực lớn. Nhưng chính khi vượt qua những giai đoạn đó thì mình thấy bản thân trưởng thành hơn, đủ bản lĩnh để đương đầu với những thử thách tương tự sau này.

Mình cũng hay lấy ví dụ với các bạn như thế này. Có hai bạn mới ra trường cùng lúc và làm ở hai công ty khác nhau, mức lương tương đương nhau. Bạn A làm công việc khá nhàn, mỗi ngày 8 tiếng, tan làm đúng giờ rồi đi ăn nhậu, gặp bạn bè. Còn bạn B thì công việc vất vả hơn, tối nào cũng 9-10 giờ mới về, thậm chí cuối tuần còn phải đi làm.

Nhưng sau khoảng 3 năm sẽ thấy sự khác biệt rất rõ. Bạn B có thể tích lũy được lượng kinh nghiệm nhiều hơn bạn A khoảng 1,5 lần, thậm chí gấp đôi. Đến lúc chuyển việc thì mức lương và cơ hội phát triển cũng sẽ khác hẳn.

Nên khi còn trẻ thì cứ cống hiến, cứ xông pha hết mình. Vì khi mình được làm nhiều hơn thì mình cũng sẽ trưởng thành nhanh hơn.